نی علوی

نی ساده علوی


نی در مقایسه با سایر سازهای ایرانی، جایگاه بسیار ویژه ای در فرهنگ عمومی مردم دارد. حتی در دوره هایی که موسیقی با محدودیت های مختلفی روبرو بوده است، ساز نی همچنان در دستان چوپانان، نوازندگان محلی و گاه مجریان موسیقی مذهبی نواخته می شد. 

نی موقعیتی کم و بیش مثل دیوان شعر حافظ شیرازی داشته است که بیشتر مردم ایران نمونه ای ازنی را در منزل نگهداری می کردند.

نی در تمام نقاط ایران به دو شیوه نواخته می شود. در شیوه معروف به دندانی، ساز در داخل دهان و درست لای دو دندان فک بالای نوازنده قرار می گیرد. نی نوازی ترکمن ها و نوازندگان بومی شمال خراسان غالباً با این شیوه صورت می گیرد. بیشتر نوازندگان موسیقی شهری ایران نیز با همین شیوه می نوازند. روش دیگر نواختن نی "لبی" نام دارد. ساز نی در این شیوه به صورت مایل در کنار لب های نوازنده قرار می گیرد و دمیدن هوا از طریق لب ها به درون لوله نی است. بیشتر نوازندگان بومی ایران با این روش نی می نوازند و در مجموع امروزه هر دو روش در همه نقاط ایران مرسوم است.

نی از دیر باز ساز تنهایی و خلوت بوده است. به همین دلیل تکنوازی آن بیشتر رواج دارد. اما در سال های اخیر، با رونق گروه نوازی سازهای ایرانی، جلوه های متفاوتی از صدای این ساز شنیده می شود که از نخستین نمونه های موفق می توان به ساخت قطعه "سواران دشت امید" توسط حسین علیزاده با نی نوازی عبدالنقی افشارنیا اشاره کرد