مجموعه‌ای از آثار رکن‌الدین‌خان

  • 120,000 ریال

  • هزینه پستی : 150,000 ریال

  • موجودی: در انبار

مجموعه‌ای از آثار رکن‌الدین‌خان
شماره سی دی: [040]
تاریخ انتشار: [16/06/1377]
تار: ارشد تهماسبی


ركن‏الدين مختارى معروف به ركن‏الدين‏خان در سال ۱۲۶۶ ه .ش در كرمانشاه به دنيا آمد. چون هيچ‏گاه موسيقى را به صورت حرفه‏اى دنبال نكرد، شرح حال و فعاليت‏هاى موسيقى او كمتر ثبت شده است. گزارش فعاليت‏هاى او در زمينه‏ى موسيقى، در حقيقت به سال‏هاى پايانى عمر او محدود مى‏شود، چرا كه او زندگى حرفه‏اى خود را نه در موسيقى كه در سياست (و در حقيقت به‏عنوان عامل سياست) جُست. در دوران جوانى لباس نظام پوشيد و بعدها به خدمت شهربانى وقت درآمد و اين راه را تا به آخر، و به بالاترين منصبى كه مى‏توانست دست يابد، يعنى تا رياست پليس و شهربانى رضاشاه، ادامه داد. بنابراين آنچه از سرگذشت و شرح‏حال مختارى باقى مانده نه در بيان فعاليت‏هاى يك موسيقيدان، كه در شرح حال يكى از دست‏اندركاران حكومتى، و در واقع دومين شخص قدرتمند، در دوره‏اى از حكومت رضاشاه است. اينكه او كى و چگونه به موسيقى روى آورد، تقريباً در هاله‏اى از ابهام است، امّا همه مى‏دانند كه او ويلن را نزد حسين‏خان اسماعيل‏زاده آموخته است. اينكه با كمانچه آغاز كرد يا دفعتاً ويلن را - كه تازه نواختن آن در ايران مرسوم شده بود - انتخاب كرد نيز دقيقاً معلوم نيست. آنچه در آن ترديدى نيست، اين است كه او در دوران خود نوازنده، موسيقيدان و آهنگسازى صاحب‏نام شد.
شايد يكى از دلايلى كه باعث شد او هم در موسيقى و هم در نظام به مراتب بالا دست يابد، در اين نكته باشد كه او توانست احساس و ضداحساس را در خود، در زندگى و... آميخته كند. اينكه او توانسته با حرفه‏اى كه داشته است، موسيقيدانى تمام‏عيار باشد، هميشه مايه‏ى شگفتى بوده و هست. استاد روح‏اللَّه خالقى در كتاب سرگذشت موسيقى ايران مى‏نويسد: "اى كاش همواره چون آغاز عمرش وقت خود را صرف موسيقى نموده بود تا مشاغل ديگرش براى پايان زندگانى ثمراتى تلخ به‏بار نمى‏آورد." عاقبتِ او را همه مى‏دانند: سقوط رضاشاه، و به تبع او سقوط مختارى، زندان.
نام ركن‏الدين‏خان به‏عنوان يكى از تأثيرگذاران در موسيقى به‏عنوان، مبدع، آهنگساز، رديف‏دان و نوازنده در موسيقى ايران ثبت شده است. متأسفانه او موسيقى را به‏عنوان حرفه برنگزيد؛ امّا توانايى‏هايش فراتر از بسيارى از دست‏اندركاران موسيقى آن زمان بود. او و درويش‏خان به‏عنوان ابداع‏كنندگان "پيش‏درآمد" در موسيقى ايران شناخته شده‏اند. فرم و قالبى كه ايجاد شد، رواج يافت و تا چند دهه، محمل بيان هنرى بسيارى از موسيقيدانان شد. و نيز همزمان با درويش‏خان به قالب "رِنگ" روحى تازه دميد و ساخته‏هايش در اين قالب، ملاك و زمينه‏ى آهنگسازان بعدى شد. بعضى درباره‏ى حس و روح آثارش منصفانه قضاوت نمى‏كنند؛ امّا همين بس كه "پيش‏درآمدهاى او را نه‏تنها درويش‏خان شخصاً مى‏نواخت بلكه به شاگردان خود نيز تعليم مى‏داد و همين كار وسيله‏ى انتشار و رواج آنها گرديد - استاد خالقى". داورى استاد روح‏اللَّه خالقى درباره‏ى مختارى و ساخته‏هايش چنين است: "وى يكى از بهترين شاگردان حسين‏خان اسماعيل‏زاده‏ى كمانچه‏كش بود كه نزد آن استاد ويلن زد و به رديف موسيقى ايرانى به‏خوبى آشنا و مسلط شد و در زمان خود هميشه به‏عنوان بهترين ويلن‏زن شهرت داشت و به نظر نگارنده پيش‏درآمدهايش در نوع خود بى‏نظير است. با اينكه به موسيقى اروپايى آشنايى نداشت و حتا به خط موسيقى هم آشنا نبود ولى در ساختن اين قسم آهنگ ذوق و سليقه و ابتكار مخصوص به‏كار برد."

محصولات مرتبط